Familieklassieker De 101 Dalmatiërs in de Nederlandse theaters

Actrice Kim van Zeben: “Het is een spannende en ontroerende roadmovie.”

De 101 Dalmatiërs is voor het eerst als familievoorstelling in de Nederlandse theaters te zien. Een van de opvallendste figuren uit deze klassieker is Gruwella du Vel, een boosaardige vrouw met een bovenmatige interesse in puppies. Kim van Zeben is de actrice die haar speelt. “Het is een heerlijke rol. Ik heb niet eerder zo’n vals wijf kunnen vertolken; ik kan in deze voorstelling helemaal los!”

Van Zeben heeft zich niet speciaal voorbereid op de rol van Gruwella, alhoewel een documentaire over Anna Wintour, de keiharde hoofdredactrice van de Amerikaanse Vogue, haar wel inspiratie bracht. “Ik ben vooral bezig geweest haar karaktertrekken te definiëren. Ik zie Gruwella als een echte bad guy. Ze is eng, vals, schijnheilig en ook wel een tikkeltje ordinair.” Van Zeben wil benadrukken dat het hier niet gaat om dé hoofdrol. “Die is er namelijk niet. We vormen met alle acteurs samen, zeven in totaal, een evenwichtig ensemble.”

Zoektocht
De 101 Dalmatiërs is gebaseerd op het boek van Dodie Smith dat zo’n vijftig jaar geleden verscheen. Het verhaal van de Engelse schrijfster werd vooral bekend nadat Walt Disney er in 1961 een tekenfilm van maakte, in 1996 gevolgd door de wereldwijd geliefde speelfilm. In de Nederlandse theaterversie zijn Roger en Anita, Henk en Eva geworden. En ook zij hebben twee Dalmatiërs: Pongo en Teefje. Zij krijgen puppies en die worden gestolen door twee handlangers van Gruwella du Vel. Zij wil van hun vachtjes bontkleding maken. “Wat volgt is een spannende zoektocht naar de hondjes, maar hoe die afloopt verklap ik niet!” zegt Van Zeben lachend. “Het verhaal speelt zich rond de kerst af en tijdens de repetities kwamen we er eigenlijk achter dat het een roadmovie is, een zoektocht die van plaats naar plaats trekt en van personages naar personages.”  

Honden en timing
Van Zeben windt er geen doekjes om: het is een ingewikkelde voorstelling om te spelen. “Het stuk bestaat uit veel bouwstenen. Het gaat niet alleen om het acteren zelf, maar we spelen ook met handpoppen, we maken muziek (Van Zeben op drums en gitaar), we zingen liedjes, we verplaatsen decorstukken van de ene naar de andere kant… in het begin van de repetities zag ik door de bomen het bos niet meer. Maar als het dan eenmaal allemaal in elkaar valt, zo vlak voor de eerste try-out, is het super tof.” Alle acteurs spelen ook nog eens meerdere rollen. Naast Gruwella du Vel is Van Zeben ook te zien als de hond Kolonel. 

De bouwstenen waar Van Zeben het over heeft, zijn voornamelijk geleverd door de Firma Rieks Swarte, altijd garant voor een uitdagende samenwerking tussen spel en vormgeving. Niet alleen het deels mobiele decor maar ook de honden-handpoppen komen uit de koker van de Firma. “Niet iedereen was ervaren in het spelen met die geweldige handpoppen. Het draait allemaal om perfecte timing en daar ging veel tijd in zitten. De ene keer ligt de focus op de pop, het volgende moment op de acteur achter de pop. Maak je die focus vaag, dan is de magie weg. Het luistert heel nauw.”

Vol lof
Kim van Zeben weet zich omringd door een groep van enthousiaste acteurs en het artistieke team liegt er ook niet om. Ze is vol lof. “Het script van Han Römer is erg geestig. Natuurlijk zitten er van die typische Han Römer-woordgrapjes in waar je de slappe lach van krijgt.” Rutger de Bekker, één van de mannen van De Vliegende Panters, componeerde de muziek. “Hij heeft al onze stemmen beluisterd en hierop zijn composities geschreven.” Leopold Witte, vaste schrijver en speler van Orkater en personage Evert Lodewijkx in Gooische Vrouwen, verzorgde de regie. “Hij is in staat om snel een scène interessant te maken en als acteur heb je dan meteen zin om te spelen. Ik was soms verbaasd over wat hij verzon; bovendien heeft hij heel veel humor.”

De 101 Dalmatiërs is een vrolijke voorstelling geworden, zo zegt de actrice. “Een stuk met veel energie, drive en onverwachte wendingen. En natuurlijk is het daarnaast ook nog een mooi, ontroerend verhaal. Ik hoop oprecht dat het publiek meegaat met de magie die het stuk in zich heeft, met de spanning en met de gekte van ons op het toneel.”

Kim van Zeben was te zien in mimevoorstellingen op theaterfestivals als Oerol en Noorderzon en vorige seizoen speelde zij tal van rollen in Van Hunebed tot Hyves: de cabaretcanon van de Nederlandse geschiedenis van George van Houts en Tom de Ket. Maar het zijn vooral familievoorstellingen waar de actrice tot nu in heeft gespeeld. Zoals Pluk van de Petteflet, Jan Jans en de Kinderen en Op Reis met de gouden boekjes. Ze legt uit: “Ik was op de toneelschool al niet zo heel erg bezig met ‘het toneel’. Ik houd van het speelse, het cabareteske, de combinatie van theater en muziek, of het nou voor kinderen is of voor volwassenen.” De 101 Dalmatiërs past perfect in dit rijtje. Van Zeben lacht geheimzinnig op de vraag of het publiek daadwerkelijk 101 Dalmatiërs op het toneel kan verwachten. “Ik zou zeggen: komt dat zien!”

Liesbeth Maas