Het vreedzame effect van spiegelneuronen in de dans

Voor choreograaf Arno Schuitemaker gaat het in de dans die hij maakt en toont niet om codes maar om werking, niet om een lineaire ervaring in de tijd maar om verbondenheid en het besef dat je onderdeel bent van een netwerk. Ook ziet hij zijn publiek niet als toeschouwers die naar een voorstelling komen kijken maar als ervaarders die de voorstelling fysiek en van binnenuit beleven. Om dat voor elkaar te krijgen onderzoekt hij op alle mogelijke manieren hoe hij bij zijn publiek een optimale inleving in de dansers en hun beweging kan veroorzaken. Het liefst zó dat de toeschouwers de beweging ook in hun eigen lichaam voelen. Hiermee reflecteert Schuitemaker op de relatie die we met ons lichaam hebben en hoe we ons daarmee verhouden tot de ander.

In zijn voorstelling The Fifteen Project laat hij zich zowel voor zijn choreografie als voor de beoogde werking ervan inspireren door wetenschappelijke theorieën over spiegelneuronen. Een spiegelneuron of spiegelcel is een neuron dat niet alleen vuurt als een mens of dier een handeling uitvoert, maar ook als het een handeling ziet uitvoeren door een ander. Het neuron weerspiegelt dus als het ware het gedrag van een ander en is op dezelfde manier actief als wanneer je de handeling zelf uitvoert.

Onderzoek naar spiegelneuronen is actueel en nog volop in gang. Naar men aanneemt spelen ze een rol bij het begrijpen en interpreteren van acties van anderen en het leren van nieuwe vaardigheden door imitatie. Ook zouden spiegelsystemen een rol spelen bij het inzicht in denkpatronen bij anderen en emotioneel inlevingsvermogen. Vergroten van onze kennis hierover zou wel eens kunnen leiden tot een vreedzamere samenleving. Schuitemaker maakt in zijn choreografie niet alleen gebruik van spiegelsystemen tussen de dansers onderling maar ook tussen de dansers en het publiek. Het stuk zit ingenieus in elkaar met allerlei omkeringen, van links en rechts, hoog en laag, binnen en buiten, leider en verleider,  danser en omstander. Geen wonder dat een bezoeker na afloop van een van de voorstellingen kon opmerken: "We zitten als op een terrasje aan een marktplein naar de dansers te kijken. Ze zijn speels, ze wrijven, koesteren, zoeken naar raakvlakken onderling en bij zichzelf. Ja, dat klinkt inderdaad als een utopische samenleving." Raymond Frenken