liefde (of wat daarvoor doorgaat)
door Bregje Maatman
We weten er allemaal alles van: de liefde. We danken er ons bestaan aan en we zijn er vanaf onze eerste ademstoot naar op zoek. Niet voor niets is de liefde, of wat daarvoor doorgaat, hét onderwerp binnen de kunsten.
Hoog tijd het eens onomwonden de aandacht te geven. Het liefdesthema is de vuurrode draad in ons nieuwe theaterseizoen.
Zonder de illusie ook maar het begin van een antwoord te kunnen formuleren, maar wel in de hoop bezoekers wat stof tot nadenken te geven, stelden we een reeks samen van voorstellingen die de liefde onder een vergrootglas leggen. Met een grote voorkeur voor voorstellingen die er iets verrassends over zeggen, je mee de hoek om nemen en op een nieuw panorama trakteren.
Het totaal vormt een rijk pallet waarin de liefde zich in vele gedaanten aan ons toont. We treffen de onbezonnen liefde, de roekeloze loefde, de waanzinnige liefde, de huis-tuin-en -keukenliefde, de onbeholpen liefde. De liefde die met rozen aanbelt en de liefde die met modderschoenen binnenvalt. En heel vaak de liefde die geen liefde is.
Aan het einde van het seizoen is nog lang niet alles besproken. Maar je kunt wel weer even voort met nieuwe inzichten en blos op je wangen.
tot de dood ons scheidt
De liefde dus. Of wat daarvoor door moet gaan. Want vaak gaat gedonder over de liefde vooral over de afwezigheid ervan.
Zoals bij Toneelgroep Maastricht die het spits afbijt met Bijna een leven. Na een allesverwoestende ruzie weet een dertigerskoppel: wij moeten uit elkaar. Maar de huizencrisis beslist anders. Bijna een leven is een pijnlijk actuele, tragikomische liefdesvertelling over de werkelijke kosten van deze tijd.
Till Death Do Us Part (or Not), is de leuke titel van een voorstelling die de musici van Amsterdam Sinfonietta en de dansers van ISH gaan maken. En ook hier is de liefde ver te zoeken. Mary Pearl lijkt een plichtsgetrouwe echtgenote die het koele en autoritaire gedrag van haar man William gedwee ondergaat. Achter deze façade suddert echter een diepgewortelde wrok. Tot Mary haar kans schoon ziet om haar vrijheid terug te winnen.
Opvallend is dat veel makers ingaan op het beeld dat we van de liefde hebben, en vooral het beeld dat we zo graag tonen.
We are doing great is daarom de veelzeggende titel van de prachtige choreografie van Antonin Rioche. De voorstelling zoomt in op die ene seconde waarin niemand durft te vertrekken. De deur staat open, maar beide lichamen blijven gevangen in de angst voor het onomkeerbare. We are doing great belichaamt die fractie van tijd waarin alles nog lijkt te kunnen veranderen, maar niets meer te redden valt.
liefde als daad van verzet
In een serie over de liefde mag hét toneelstuk over de liefde natuurlijk niet ontbreken; Romeo en Julia. Is daar nog iets nieuws over te vertellen? Altijd. Zeker als je het in de trefzekere handen legt van Theater Oostpool. In hun bewerking wordt liefde een daad van verzet. De jonge Romeo en Julia bevinden zich aan weerszijden van een culturele en religieuze breuklijn. Dwars tegen de stroom in, kiezen ze voor de liefde. Liefde als weigering om te haten, als radicaal alternatief. Kwetsbaar, gevaarlijk, noodzakelijk.
ego-liefde
Samen met Toneelschuur Producties uit Haarlem voegen we ons opnieuw bij Shakespeare. Meer precies bij zijn gedicht Venus & Adonis, zijn eerste publicatie ooit. Regisseur Agnes Laura Kumpina was ervan onder de indruk. Hoe is het mogelijk dat Shakespeare in 1593 al zo scherp schreef over iets wat ons nog altijd pijnlijk bekend voorkomt.
Venus & Adonis is geen romantisch liefdesverhaal, maar een nauwkeurige ontleding van alles wat wij voor liefde aanzien: verlangen, bezitsdrang, jaloezie, trots. We zien de overbekende botsing tussen iemand die er helemaal voor gaat en iemand die schouderophalend de andere kant uit slentert.
Hoe kan het dat juist Venus, de vrouw die ‘af’ is, zo verstrikt raakt in een zoektocht naar iets dat geen liefde maar ego-liefde is?
onmiddellijk en onvermijdelijk
Naast oude meesterwerken rollen er natuurlijk ook nieuwe stukken uit de printers van de Nederlandse gezelschapen, zoals Een tijd van liefde van schrijver Ashgan El-Hamus; een meeslepend liefdesverhaal tegen de achtergrond van een veranderend Nederland.
We volgen een jong koppel. Hij komt uit het zonovergoten Egypte. Zij groeide op in regenachtig Nederland als dochter van Surinaamse ouders. Als ze elkaar vinden is hun liefde onmiddellijk en onvermijdelijk. Samen bouwen ze aan het leven dat ze altijd voor ogen hadden. Tot de maatschappelijke wind in Nederland draait en langzaam maar zeker hun liefdesnest binnenwaait. Regisseur Shady El-Hamus voert het ten tonele en dat is goed nieuws want hij won al diverse prestigieuze prijzen.
We weten waar liefhebben toe kan leiden. Maar wat ís liefhebben nu eigenlijk precies? Theatermaker Laura van Dolron zocht als een archivaris van de liefde in haar hoofd, in haar hart en in de wereldgeschiedenis naar het antwoord en maakte er het tweeluik Liefhebben van.
“Haar voorstelling is van de intimiteit die je soms de adem beneemt", schreef de Volkskrant (★★★★★) naar aanleiding van het eerste deel. In januari presenteren we deel II: een troostrijke voorstelling over verlies waarin we, althans volgens de maker, gaan lachen door onze tranen heen.
“Louis Janssens schrijft drama's die hun tanden in je hart zetten”, schreef NRC over de vorige voorstelling van Janssens. Hou je hart maar vast dan, want zijn nieuwste voorstelling is getiteld Amour.
Hoe we proberen te houden van de ander en van onszelf, is de vraag die centraal staat. Zeven queer acteurs ontwikkelen een zinderende caleidoscoop van bekentenissen, liefdesverklaringen en hartenkreten. Een voorstelling als een hartslag, een adem, een kolkende zee.
Dit programma leidt niet tot een conclusie. Maar als er dan toch iets moeten worden gezegd, is het misschien dat de liefde zich in ieder geval niet aan grenzen houdt.
De woorden en de klanken mogen van Oost tot West verschillen, maar onze hartstocht is uit precies hetzelfde hout gesneden. Wie Ghalia Benali hoort zingen krijgt het bewijs.
alle voorstellingen over liefde (of wat daarvoor doorgaat)
scroll naar rechts om meer te zien →
Blik op zondag
Wil je een seintje krijgen wanneer er een nieuw verdiepend artikel online staat? Schrijf je dan in voor de Blik op zondag nieuwsbrief. Minstens één zondagochtend in de maand ontvang je de link naar het artikel direct in je inbox.
Vul hieronder je e-mail adres in en vergeet niet om 'Ja' aan te vinken. Klik op bevestigen en je inschrijving is voltooid!